Criterium één: is er ruimte voor tegenspraak?
Dit is het enige criterium waarop ik nooit toegeef. Een bestuurder die enkel bevestigt wat de zaakvoerder al besloten had, is decoratie. Dat kost geld en het levert bovendien een vals gevoel van controle op.
Ik test dat in het eerste gesprek, meestal door een gevoelige vaststelling hardop te doen. De reactie is informatiever dan het antwoord. Wie doorvraagt en zichtbaar nadenkt, kan met tegenspraak om. Wie meteen uitlegt waarom het anders is, meestal niet.
Dat is geen oordeel over de persoon. Sommige ondernemers hebben op dit moment simpelweg iets anders nodig: rust, of een operationele versterking, of tijd. Een bestuurstafel werkt alleen wanneer ongemak welkom is.
Criterium twee: kloppen de cijfers voldoende om op te sturen?
Perfect hoeven ze niet te zijn. Maar er moet minstens een maandrapportering bestaan die binnen een redelijke termijn beschikbaar is en waarvan de cijfers herkenbaar zijn voor wie het bedrijf runt.
Wanneer die er niet is, kan een mandaat nog steeds zinvol zijn — maar dan is het eerste half jaar volledig gericht op stuurinformatie en dat moet vooraf duidelijk zijn. Anders ontstaat de verwachting dat er strategische beslissingen vallen terwijl we nog aan het uitzoeken zijn wat er verdiend wordt.
Criterium drie: is duidelijk wie eigenaar is en wat de afspraken zijn
Bij meerdere aandeelhouders kijk ik naar wat er op papier staat. Wie beslist wat, wat gebeurt er bij onenigheid en is er een regeling voor uittreding. Wanneer dat ontbreekt en de verhoudingen al gespannen zijn, wordt elk orgaan een arena in plaats van een bestuurstafel.
In dat geval is de volgorde omgekeerd: eerst de aandeelhoudersafspraken in orde brengen met een specialist, daarna een bestuur installeren. Een bestuurder is geen bemiddelaar in een aandeelhoudersconflict en wie die rol toch opneemt verliest zijn positie in beide richtingen.
Criterium vier: heb ik de tijd om dit dossier echt te kennen
Het aantal gelijktijdige mandaten is beperkt en dat is een keuze. Voorbereiding is het grootste deel van het werk: cijfers doorlezen, patronen zien over kwartalen heen, onthouden wat er vorig jaar beslist werd en waarom.
Wanneer een dossier vraagt om meer aanwezigheid dan ik kan geven, zeg ik dat vooraf. Een mandaat waarbij de bestuurder onvoorbereid aan tafel komt, is erger dan geen mandaat: het geeft het gevoel dat er bestuur is terwijl er niets gebeurt.
Criterium vijf: zit er een belangenconflict in?
Ik neem geen mandaat aan bij een rechtstreekse concurrent van een bedrijf waar ik al zit, en ik combineer een bestuursmandaat niet met een investeringsbelang in hetzelfde dossier zonder dat dit volledig transparant is en door alle aandeelhouders aanvaard.
Dat lijkt streng, maar het beschermt precies de waarde van de rol. Een bestuurder wordt betaald voor een onafhankelijk oordeel; op het moment dat men zich kan afvragen wiens belang meespeelt, is dat oordeel niets meer waard.
Wanneer een bestuurder niet de juiste eerste stap is
Bij een acuut liquiditeitsprobleem heeft een bedrijf eerst een cashplan en gesprekken met bank en leveranciers nodig, niet een kwartaalritme. Bij een operationeel gat is een interim-manager de logische keuze. Bij een zuiver juridische vraag een advocaat.
In die gevallen zeg ik wat volgens mij wel nodig is en blijft de deur open voor later. Een aantal van de mandaten die vandaag lopen, begonnen met zo'n gesprek een jaar eerder.
Waarom een nee ook voor jou goed nieuws is
De kost van een verkeerd mandaat is niet de vergoeding. Het is het jaar dat je verliest met een orgaan dat vergadert zonder te sturen, en het is het vertrouwen dat je daarna kwijt bent in de hele constructie.
Daarom is het eerste gesprek uitdrukkelijk vrijblijvend en tweerichtingsverkeer. Jij beoordeelt of ik iets toevoeg; ik beoordeel of ik dat kan waarmaken. Alleen wanneer beide antwoorden ja zijn, volgt er een voorstel.
Veelgestelde vragen
Op welke gronden wordt een mandaat geweigerd?
Wanneer er geen ruimte is voor tegenspraak, wanneer aandeelhoudersconflicten eerst opgelost moeten worden, bij een belangenconflict met een lopend mandaat, of wanneer er onvoldoende tijd is om het dossier grondig te kennen.
Kan een mandaat starten zonder betrouwbare maandcijfers?
Ja, maar dan gaat het eerste half jaar over het opbouwen van stuurinformatie. Dat wordt vooraf expliciet in de scope gezet, zodat de verwachtingen kloppen.
Kan een bestuurder ook investeerder zijn in hetzelfde bedrijf?
Alleen wanneer dat volledig transparant is en door alle aandeelhouders aanvaard. Zonder die transparantie ontstaat een belangenconflict dat de waarde van het onafhankelijke oordeel wegneemt.
Wat kost een eerste gesprek?
Niets. Het eerste gesprek is vrijblijvend en dient om te bepalen of een mandaat zinvol is; pas na de intake volgt een concreet voorstel.